Phân biệt 才 và 就 trong tiếng Trung

才 nói việc xảy ra muộn hơn hoặc khó hơn người nói mong đợi; 就 nói việc xảy ra sớm hơn hoặc dễ hơn mong đợi. Cùng một sự việc, đổi 才 thành 就 là đổi hẳn thái độ của người nói — đây là lý do hai chữ này hay bị dùng ngược.

Bảng đối chiếu

	才 (cái)	就 (jiù)
Thái độ người nói	muộn, chậm, khó khăn	sớm, nhanh, dễ dàng
Ví dụ	他八点才来。 Tā bā diǎn cái lái. Tám giờ anh ấy mới đến. (muộn quá)	他八点就来了。 Tā bā diǎn jiù lái le. Mới tám giờ anh ấy đã đến rồi. (sớm thế)
Đi với 了 cuối câu	không dùng 了	thường có 了
Điều kiện	只有… 才… (chỉ khi… mới…)	只要… 就… (chỉ cần… là…)

才 — muộn hơn, khó hơn mong đợi

才 đặt sau từ chỉ thời gian hoặc số lượng, hàm ý "mãi tới lúc đó mới", "phải như thế mới".

• 我等了一个小时，他才来。 Wǒ děng le yí gè xiǎoshí, tā cái lái. — Tôi đợi một tiếng, anh ấy mới đến.
• 这个问题很难，我想了很久才明白。 Zhège wèntí hěn nán, wǒ xiǎng le hěn jiǔ cái míngbai. — Câu này khó, tôi nghĩ mãi mới hiểu.
• 只有多练习才能进步。 Zhǐyǒu duō liànxí cái néng jìnbù. — Chỉ có luyện nhiều mới tiến bộ được.

Điểm dễ sai nhất: câu có 才 thì không thêm 了 ở cuối. Nói 他八点才来了 là sai; đúng phải là 他八点才来。

就 — sớm hơn, dễ hơn mong đợi

• 他六点就起床了。 Tā liù diǎn jiù qǐchuáng le. — Mới sáu giờ anh ấy đã dậy rồi.
• 这个问题很简单，我一看就懂了。 Zhège wèntí hěn jiǎndān, wǒ yí kàn jiù dǒng le. — Câu này dễ, tôi nhìn cái là hiểu ngay.
• 只要你努力，就一定能成功。 Zhǐyào nǐ nǔlì, jiù yídìng néng chénggōng. — Chỉ cần bạn cố gắng là nhất định thành công.

就 còn dùng để nối hai vế nối tiếp nhau: 下了课我就回家。 Xià le kè wǒ jiù huí jiā. — Tan học là tôi về nhà ngay.

Cùng một câu, đổi chữ là đổi ý

Câu	Ý người nói
我学了三年才会说。	Học ba năm mới nói được — lâu quá.
我学了三年就会说了。	Học ba năm đã nói được rồi — nhanh đấy.
他花了一百块才买到。	Tốn cả trăm tệ mới mua được — đắt.
他花了一百块就买到了。	Chỉ tốn trăm tệ đã mua được — rẻ.

Ba lỗi hay gặp

• Thêm 了 sau 才. 他昨天才到了 sai, đúng là 他昨天才到。
• Ghép nhầm cặp điều kiện. 只有 đi với 才, 只要 đi với 就 — không đổi chéo.
• Đặt sai vị trí. Cả hai đứng trước động từ, sau từ chỉ thời gian: 我九点才睡, không phải 才我九点睡.

Đọc thêm

• Tất tần tật về phó từ tiếng Trung
• Phó từ chỉ thời gian
• Tổng hợp ngữ pháp HSK 3