Bảng chữ cái tiếng Trung (pinyin) cho người mới
Tiếng Trung không có bảng chữ cái như tiếng Việt, vì chữ Hán không ghép từ chữ cái. Người học dùng pinyin (bính âm), tức chữ La-tinh ghi cách đọc chữ Hán. Pinyin gồm 21 thanh mẫu (phụ âm đầu), 36 vận mẫu (vần), 4 thanh điệu và thanh nhẹ, và trang này có nút để bạn bấm nghe từng âm.
Tin vui là bạn không phải học thêm chữ cái mới nào. Tin cần biết là vài chữ quen mặt lại đọc khác hẳn: q không đọc là «kiu», còn e cũng không đọc là «e».
Nút nghe dùng giọng đọc tiếng Trung có sẵn trong trình duyệt, nên mỗi máy nghe hơi khác nhau. Nút đọc ra tiếng lạ nghĩa là máy chưa có giọng tiếng Trung, bạn thử cài thêm giọng đọc tiếng Trung trong phần cài đặt của máy. Cập nhật .
1. Thanh mẫu (phụ âm đầu): 21 âm
Thanh mẫu là âm đứng đầu một âm tiết, như b trong bà. Bảng dưới chia 21 thanh mẫu thành 6 nhóm theo chỗ đặt môi và lưỡi. y và w không có trong bảng vì chúng chỉ là cách viết (xem mục 6).
Bạn để ý các cặp b/p, d/t, g/k, j/q, zh/ch, z/c: âm sau nào cũng bật mạnh hơi, âm trước thì không. Nhóm zh, ch, sh, r bắt lưỡi cong lên, nên lần đầu thấy mỏi lưỡi là bạn đang đọc đúng đấy.
| Âm | Cách đọc và ví dụ |
|---|---|
| b | Gần «p» trong «pin» của tiếng Việt: hai môi mím rồi mở, không bật hơi, không rung cổ như «b» tiếng Việt. 爸爸 bàbabố, ba |
| p | Như b nhưng bật mạnh một luồng hơi. Bạn đặt tờ giấy trước miệng, đọc đúng thì giấy rung. 跑 pǎochạy |
| m | Như «m» của tiếng Việt. 妈妈 māmamẹ |
| f | Như «ph» của tiếng Việt: răng trên chạm môi dưới. 飞 fēibay |
| Âm | Cách đọc và ví dụ |
|---|---|
| d | Gần «t» của tiếng Việt, không bật hơi. Không đọc thành «đ». 大 dàto, lớn |
| t | Như «th» của tiếng Việt: bật hơi rõ. 他 tāanh ấy |
| n | Như «n» của tiếng Việt. 你 nǐbạn |
| l | Như «l» của tiếng Việt. 来 láiđến, tới |
| Âm | Cách đọc và ví dụ |
|---|---|
| g | Gần «c» (hoặc «k») của tiếng Việt, không bật hơi. 狗 gǒuchó |
| k | Như g nhưng bật mạnh hơi: cuống lưỡi chặn lại rồi bật ra. Âm này không xát kéo dài như «kh». 看 kànnhìn, xem |
| h | Gần «kh» của tiếng Việt: hơi cọ ở cuống lưỡi. Đọc như «h» tiếng Việt thì nghe hơi nhẹ quá. 好 hǎotốt, khoẻ |
| Âm | Cách đọc và ví dụ |
|---|---|
| j | Gần «ch» của tiếng Việt, không bật hơi. Mặt lưỡi áp lên vòm miệng, môi dẹt như đang cười. 家 jiānhà |
| q | Như j nhưng bật mạnh hơi. Âm này không đọc là «kiu» như tên chữ Q tiếng Anh. 七 qīsố 7 |
| x | Gần «x» của tiếng Việt nhưng mặt lưỡi áp lên vòm miệng, môi dẹt; nghe mềm hơn «x» tiếng Việt. 谢谢 xièxiecảm ơn |
| Âm | Cách đọc và ví dụ |
|---|---|
| zh | Gần «tr» của tiếng Việt (giọng phân biệt tr với ch): đầu lưỡi cong lên chạm vòm, không bật hơi. 这 zhèđây, này |
| ch | Như zh nhưng bật mạnh hơi. 吃 chīăn |
| sh | Gần «s» uốn lưỡi của tiếng Việt (giọng phân biệt s với x): đầu lưỡi cong lên, hơi đi qua khe hẹp. 书 shūsách |
| r | Lưỡi để như sh nhưng cổ họng rung. Âm này nghe gần «r» đọc nhẹ, không rung đầu lưỡi, và không đọc thành «d» hay «z». 热 rènóng |
| Âm | Cách đọc và ví dụ |
|---|---|
| z | Tiếng Việt không có âm này. Đầu lưỡi đặt sau răng trên, đọc gần «ch» nhưng lưỡi thẳng, nghe như «tz», không bật hơi. 字 zìchữ |
| c | Như z nhưng bật mạnh hơi, nghe như «ts» có hơi. 菜 càimón ăn; rau |
| s | Như «x» của tiếng Việt: đầu lưỡi thẳng, đặt sau răng. 三 sānsố 3 |
2. Vận mẫu (vần): 36 vần
Vận mẫu là phần vần đứng sau thanh mẫu. Theo Phương án phiên âm Hán ngữ, pinyin có 36 vận mẫu: 6 vần đơn, 13 vần kép, 16 vần mũi và 1 vần uốn lưỡi. Sách nào ghi 38 hay 39 vần là đã đếm thêm ê và «-i» (i sau z c s zh ch sh r), còn trang này không tính hai thứ đó thành vần riêng.
| Âm | Cách đọc và ví dụ |
|---|---|
| a | Như «a», miệng mở rộng. 八 bāsố 8 |
| o | Gần «ô», môi tròn. Sau b p m f, âm nghe hơi lướt từ «u» sang «ô». 周末 zhōumòcuối tuần · HSK 3 |
| e | Không giống «e» tiếng Việt: môi không tròn, âm đi từ «ư» sang «ơ», nên 喝 hē nghe gần «khưa». 喝 hēuống |
| i | Như «i». Riêng sau z c s zh ch sh r thì đọc khác hẳn (xem mục 5). 你 nǐbạn |
| u | Như «u», môi tròn và chu ra. 不 bùkhông |
| ü | Cách viết: u sau j q x y.Bạn tròn môi như đọc «u» nhưng để lưỡi như đọc «i». Âm nghe gần «uy» nhưng giữ nguyên khẩu hình, không lướt. 女儿 nǚ'ércon gái |
| Âm | Cách đọc và ví dụ |
|---|---|
| ai | Như «ai». 爱 àiyêu |
| ei | Như «ây». 杯子 bēizicốc, ly |
| ao | Như «ao». 好 hǎotốt, khoẻ |
| ou | Như «âu». 都 dōuđều |
| ia | Cách viết: ya khi đứng một mình.Âm lướt nhanh từ i sang a, và a mới là chỗ rõ nhất. «ia» của tiếng Việt thì ngược lại, nhấn ở i. 家 jiānhà |
| ie | Cách viết: ye khi đứng một mình.Như «iê». 谢谢 xièxiecảm ơn |
| ua | Cách viết: wa khi đứng một mình.Như «oa». 话 huàlời nói |
| uo | Cách viết: wo khi đứng một mình.Gần «uô», cuối âm hơi mở; 我 wǒ nghe gần «ủa». 多 duōnhiều |
| üe | Cách viết: ue sau j q x, yue khi đứng một mình.Bạn tròn môi đọc ü rồi lướt sang «ê». 学 xuéhọc |
| iao | Cách viết: yao khi đứng một mình.Ba âm i, a, o đọc lướt liền nhau, nghe gần «i-ao». 小 xiǎonhỏ, bé |
| iou | Cách viết: iu sau thanh mẫu, you khi đứng một mình.Vần này viết iu nhưng vẫn đọc đủ ba âm, gần «iêu»: 九 jiǔ nghe gần «chiểu». 九 jiǔsố 9 |
| uai | Cách viết: wai khi đứng một mình.Như «oai». 块 kuàiđồng (tiền); miếng |
| uei | Cách viết: ui sau thanh mẫu, wei khi đứng một mình.Vần này viết ui nhưng đọc gần «uây»: 对 duì nghe gần «tuây». 对 duìđúng |
| Âm | Cách đọc và ví dụ |
|---|---|
| an | Như «an». 饭 fàncơm |
| en | Như «ân». 很 hěnrất |
| in | Cách viết: yin khi đứng một mình.Như «in». 今天 jīntiānhôm nay |
| ün | Cách viết: un sau j q x, yun khi đứng một mình.Bạn tròn môi đọc ü rồi kết bằng «n», nghe gần «uyn». 运动 yùndòngvận động, thể thao · HSK 2 |
| ian | Cách viết: yan khi đứng một mình.Gần «iên»: 钱 qián nghe gần «chiến» bật hơi. 钱 qiántiền |
| uan | Cách viết: wan khi đứng một mình.Như «oan». 晚 wǎntối, muộn |
| üan | Cách viết: uan sau j q x, yuan khi đứng một mình.Gần «uyên», môi tròn ở đầu âm. 医院 yīyuànbệnh viện |
| uen | Cách viết: un sau thanh mẫu, wen khi đứng một mình.Vần này viết un nhưng đọc gần «uân». 请问 qǐngwènxin hỏi |
| ang | Như «ang». 上 shàngtrên |
| eng | Gần «âng»: 冷 lěng nghe gần «lẩng». 冷 lěnglạnh |
| ing | Cách viết: ying khi đứng một mình.Gần «inh». 听 tīngnghe |
| ong | Gần «ung» của tiếng Việt, không đọc thành «ong». 中国 ZhōngguóTrung Quốc |
| iang | Cách viết: yang khi đứng một mình.Lướt i sang «ang». 想 xiǎngmuốn; nhớ |
| uang | Cách viết: wang khi đứng một mình.Như «oang». 床 chuánggiường |
| ueng | Cách viết: weng.Gần «uâng». Vần này không ghép với thanh mẫu nào, chỉ có một âm tiết weng và rất ít gặp. 翁 wēngông lão · ngoài HSK |
| iong | Cách viết: yong khi đứng một mình.Gần «i-ung» đọc liền. 有用 yǒuyòngcó ích |
| Âm | Cách đọc và ví dụ |
|---|---|
| er | Bạn đọc «ơ» rồi cong đầu lưỡi lên. Vần này luôn đứng một mình, không ghép với thanh mẫu nào. 二 èrsố 2 |
3. Thanh điệu: 4 thanh và thanh nhẹ
Cùng âm ma nhưng đổi thanh là đổi nghĩa: mā là mẹ, mǎ là con ngựa. Người Việt có lợi thế vì đã quen nói có thanh, chỉ cần chỉnh lại độ cao cho đúng.
| Thanh | Cách đọc và ví dụ |
|---|---|
| Thanh 1 | Giọng cao và bằng, giữ nguyên độ cao từ đầu đến cuối. Thanh này gần thanh ngang của tiếng Việt nhưng cao hơn. 妈 māmẹ |
| Thanh 2 | Giọng đi từ giữa lên cao, giống lúc hỏi lại «hả?». Thanh này gần dấu sắc của tiếng Việt. 麻 mácây gai; tê |
| Thanh 3 | Giọng xuống thấp rồi lên. Khi nói nhanh, người Trung thường chỉ đọc nửa đầu: hạ thấp và giữ, gần dấu nặng kéo dài. 马 mǎcon ngựa |
| Thanh 4 | Giọng rơi từ cao xuống thấp, ngắn và dứt khoát như lúc ra lệnh. Thanh này gần dấu huyền nhưng bắt đầu cao hơn và mạnh hơn. 骂 màmắng |
| Thanh nhẹ | Thanh nhẹ đọc ngắn, nhẹ và không ghi dấu. Độ cao tuỳ âm tiết đứng trước, nên bạn chỉ cần đọc lướt qua. 吗 makhông? (trợ từ hỏi) |
Thanh 3 là thanh người mới hay đọc sai nhất. Tin vui là khi nói nhanh, phần lớn lúc bạn chỉ cần đọc nửa đầu của nó.
Biến điệu cơ bản
Trong lời nói, vài thanh tự đổi khi đứng cạnh nhau. Nút nghe đọc cả từ, nên bạn sẽ nghe đúng cách đọc đã biến.
Hai thanh 3 đứng liền nhau
Thanh 3 thứ nhất đọc thành thanh 2, thanh 3 sau giữ nguyên. Cách viết vẫn ghi hai dấu thanh 3.
| Từ | Viết | Đọc | Nghe |
|---|---|---|---|
| 你好xin chào | nǐ hǎo | ní hǎo | |
| 可以có thể | kěyǐ | kéyǐ |
Thanh 3 đứng trước thanh khác
Trước thanh 1, 2, 4 hoặc thanh nhẹ, thanh 3 chỉ đọc nửa đầu: hạ thấp rồi dừng, không vòng lên.
| Từ | Viết | Đọc | Nghe |
|---|---|---|---|
| 老师giáo viên | lǎoshī | lǎoshī (nửa thanh 3) | |
| 很大rất to | hěn dà | hěn dà (nửa thanh 3) |
不 (bù)
Đứng trước thanh 4, 不 đọc thành bú. Đứng trước thanh 1, 2, 3 hoặc đứng một mình thì giữ bù.
| Từ | Viết | Đọc | Nghe |
|---|---|---|---|
| 不是không phải | bù shì | bú shì | |
| 不对không đúng | bù duì | bú duì | |
| 不好không tốt | bù hǎo | bù hǎo |
一 (yī)
Đứng trước thanh 4, 一 đọc thành yí. Đứng trước thanh 1, 2, 3, 一 đọc thành yì. Khi đếm số, đọc số thứ tự hoặc đứng cuối từ, 一 giữ yī.
| Từ | Viết | Đọc | Nghe |
|---|---|---|---|
| 一个một cái | yī gè | yí gè | |
| 一天một ngày | yī tiān | yì tiān | |
| 一起cùng nhau | yīqǐ | yìqǐ | |
| 第一thứ nhất | dì yī | dì yī |
Từ điển (và trang tra từ của Học Tư Đạt) ghi dấu gốc, còn nhiều giáo trình ghi luôn dấu đã biến của 不 và 一 (bú shì, yí gè). Hai cách ghi đều gặp, bạn chỉ cần nhớ cách đọc.
4. Bảng ghép âm đầy đủ (403 âm tiết)
Mỗi hàng là một vận mẫu, mỗi cột là một thanh mẫu, còn ô trống là cách ghép không có trong tiếng phổ thông. Bạn bấm vào ô để xem các thanh có chữ ví dụ và nghe từng thanh. Bảng trông có vẻ nhiều ô, nhưng đọc đúng thanh mẫu và vận mẫu rồi thì ô nào bạn cũng tự ghép ra được.
Trên điện thoại, bạn vuốt ngang để xem hết các cột. Ô nền vàng là âm có i đọc gần «ư» (xem mục 5).
Bỏ qua bảng ghép âm| Vần | không có | b | p | m | f | d | t | n | l | g | k | h | j | q | x | zh | ch | sh | r | z | c | s |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Vận mẫu đơn | ||||||||||||||||||||||
| a | ||||||||||||||||||||||
| o | ||||||||||||||||||||||
| e | ||||||||||||||||||||||
| i | ||||||||||||||||||||||
| u | ||||||||||||||||||||||
| ü | ||||||||||||||||||||||
| Vận mẫu kép | ||||||||||||||||||||||
| ai | ||||||||||||||||||||||
| ei | ||||||||||||||||||||||
| ao | ||||||||||||||||||||||
| ou | ||||||||||||||||||||||
| ia | ||||||||||||||||||||||
| ie | ||||||||||||||||||||||
| ua | ||||||||||||||||||||||
| uo | ||||||||||||||||||||||
| üe | ||||||||||||||||||||||
| iao | ||||||||||||||||||||||
| iou | ||||||||||||||||||||||
| uai | ||||||||||||||||||||||
| uei | ||||||||||||||||||||||
| Vận mẫu mũi | ||||||||||||||||||||||
| an | ||||||||||||||||||||||
| en | ||||||||||||||||||||||
| in | ||||||||||||||||||||||
| ün | ||||||||||||||||||||||
| ian | ||||||||||||||||||||||
| uan | ||||||||||||||||||||||
| üan | ||||||||||||||||||||||
| uen | ||||||||||||||||||||||
| ang | ||||||||||||||||||||||
| eng | ||||||||||||||||||||||
| ing | ||||||||||||||||||||||
| ong | ||||||||||||||||||||||
| iang | ||||||||||||||||||||||
| uang | ||||||||||||||||||||||
| ueng | ||||||||||||||||||||||
| iong | ||||||||||||||||||||||
| Vận mẫu uốn lưỡi | ||||||||||||||||||||||
| er | ||||||||||||||||||||||
Bảng theo bảng âm tiết pinyin chuẩn của tiếng phổ thông, có đối chiếu với từ điển chữ Hán. Chữ ví dụ lấy từ từ vựng HSK của Học Tư Đạt, ưu tiên chữ cấp thấp.
5. Những chỗ người Việt hay đọc nhầm
Phần lớn lỗi phát âm của người Việt nằm ở bảy chỗ dưới đây. Chỗ nào cũng có ví dụ để bạn nghe rồi nói theo cho quen.
z, zh và j
Ba âm này đều gần «ch» nhưng khác chỗ đặt lưỡi: z đầu lưỡi thẳng sau răng (nghe như «tz»), zh đầu lưỡi cong lên (gần «tr»), j mặt lưỡi áp vòm miệng và chỉ đi với i, ü.
- 在zàiở
- 这zhèđây
- 家jiānhà
c, ch và q
Cả ba đều bật hơi, khác nhau ở chỗ đặt lưỡi như z, zh, j. Người mới hay đọc q thành «kiu» theo tên chữ cái tiếng Anh, trong khi q gần «ch» bật hơi.
- 菜càimón ăn
- 吃chīăn
- 七qīsố 7
s, sh và x
s đầu lưỡi thẳng như «x» tiếng Việt, sh uốn lưỡi như «s» của giọng phân biệt s với x, còn x dùng mặt lưỡi, môi dẹt và chỉ đi với i, ü. Đọc sh thành «x» là lỗi rất hay gặp ở giọng Bắc.
- 三sānsố 3
- 书shūsách
- 谢xiècảm ơn
r
Người Việt hay đọc r thành «d» hay «z», nên 热 rè nghe thành «dừa». Bạn để lưỡi như sh rồi cho cổ họng rung.
- 热rènóng
- 人rénngười
ü
ü không phải «u». Sau j q x y, hai chấm bị bỏ khi viết nhưng vẫn đọc ü, nên 去 qù không đọc là «khu».
- 女nǚnữ
- 去qùđi
- 雨yǔmưa
e
e đứng một mình (hoặc sau thanh mẫu) đọc gần «ưa», không phải «e». Chỉ trong ie, üe, ei thì e mới gần «ê».
- 喝hēuống
- 车chēxe
- 谢xiècảm ơn
i sau z, c, s, zh, ch, sh, r
Ở bảy âm này, i không đọc là «i» mà gần «ư», lưỡi giữ nguyên chỗ của thanh mẫu. 四 sì nghe gần «xư», 是 shì nghe gần «sư» uốn lưỡi.
- 四sìsố 4
- 字zìchữ
- 是shìlà
- 吃chīăn
6. Quy tắc viết pinyin
Pinyin có vài luật viết gọn cho chữ đỡ dài. Biết luật rồi thì nhìn jiǔ là bạn biết ngay đó là j cộng iou.
ü bỏ hai chấm sau j, q, x, y
Sau j q x y không bao giờ có u thật, nên hai chấm được bỏ cho gọn. Sau n và l thì phải giữ hai chấm để phân biệt với u.
- j + ü = ju (居)
- q + üan = quan (全)
- x + üe = xue (学)
- n + ü = nü (女)
- l + ü = lü (绿)
iou → iu, uei → ui, uen → un
Khi có thanh mẫu đứng trước, ba vần này viết tắt nhưng vẫn đọc đủ âm giữa.
- j + iou = jiu (九)
- d + uei = dui (对)
- ch + uen = chun (春)
y và w khi không có thanh mẫu
Âm tiết bắt đầu bằng i, u, ü mà không có thanh mẫu thì đổi cách viết để nhìn rõ ranh giới âm tiết. y và w chỉ là cách viết, không phải thanh mẫu.
- i → yi, in → yin, ing → ying
- ia → ya, ie → ye, iao → yao, iou → you, ian → yan, iang → yang, iong → yong
- u → wu; ua → wa, uo → wo, uai → wai, uei → wei, uan → wan, uen → wen, uang → wang, ueng → weng
- ü → yu, üe → yue, üan → yuan, ün → yun
Vị trí dấu thanh
Dấu đặt trên nguyên âm chính theo thứ tự a, rồi o hoặc e, rồi i, u, ü. Riêng iu và ui thì dấu đặt trên chữ đứng sau. Đặt dấu lên i thì bỏ dấu chấm của i. Thanh nhẹ không ghi dấu.
- hǎo (có a → trên a)
- duō, xiè (không có a → trên o, e)
- liù, guì (iu, ui → chữ sau)
- nǐ (i bỏ dấu chấm)
Dấu cách âm (')
Âm tiết bắt đầu bằng a, o, e đứng sau một âm tiết khác thì thêm dấu ' để khỏi đọc nhầm ranh giới.
- Xī'ān (西安, 2 âm tiết) khác xiān (先, 1 âm tiết)
- nǚ'ér (女儿)
7. Học tiếp gì sau bảng pinyin
Đọc được pinyin rồi thì bạn nên chuyển sang chữ Hán và từ vựng HSK 1 ngay, vì pinyin để lâu không dùng là quên.
- Vở luyện viết HSK 1–2100 chữ viết tay đầu tiên theo đề cương HSK 3.0, có pinyin và thứ tự nét, in miễn phí.
- Đề thi thử HSK 1Bạn làm thử một đề để biết tai mình đã quen âm và thanh tới đâu.
- Lộ trình học HSK 1→6Các cấp HSK xếp tầng ra sao và người mới nên bắt đầu từ đâu.
- 214 bộ thủ tiếng TrungĐọc được pinyin rồi thì sang chữ Hán: bảng bộ thủ có 50 bộ hay gặp và chữ ví dụ bấm sang trang tập viết.
- Số đếm tiếng Trung từ 0 đến 100Đọc được pinyin rồi thì tập đếm: bảng 1–100 bấm để nghe, gõ số bất kỳ là ra cách đọc.
- Xin chào tiếng Trung và các câu chào hay dùngĐọc được pinyin rồi thì tập nói câu đầu tiên: chào theo người, theo buổi và tạm biệt, câu nào cũng bấm nghe được.
- Bắt đầu học tiếng Trung từ con số 030 ngày đầu nên làm gì, sau khi đã đọc được pinyin.
Mới học tiếng Trung, chưa biết nên bắt đầu từ đâu?
Bạn chỉ cần trả lời 4 câu về chỗ đang vướng, mục tiêu và cách học, không có câu nào đúng hay sai. Trả lời xong là có ngay lộ trình gợi ý cho riêng bạn.
4 câu chọn lộ trình học8. Câu hỏi thường gặp
Tiếng Trung có bảng chữ cái không?
Tiếng Trung không có bảng chữ cái như tiếng Việt: mỗi chữ Hán là một ký tự riêng, nhìn mặt chữ không đọc ra được âm. Thứ người học hay gọi là «bảng chữ cái tiếng Trung» thực ra là pinyin (bính âm), hệ chữ La-tinh dùng để ghi cách đọc chữ Hán.
Bảng chữ cái tiếng Trung có bao nhiêu chữ?
Theo Phương án phiên âm Hán ngữ, pinyin có 21 thanh mẫu, 36 vận mẫu, 4 thanh điệu và thanh nhẹ. Ghép lại được khoảng 400 âm tiết. Một số sách ghi 23 thanh mẫu (tính cả y, w) hoặc 38–39 vận mẫu (tính thêm ê và «-i»), nên con số khác nhau là do cách đếm.
Học pinyin mất bao lâu?
Người mới học đều đặn khoảng 30–60 phút mỗi ngày thường đọc được pinyin sau 2–3 tuần. Phần lâu nhất là tai quen thanh điệu và miệng quen nhóm uốn lưỡi, nên bạn vẫn cần nghe và nói lại thêm vài tuần nữa.
Nên học pinyin hay chữ Hán trước?
Bạn nên học pinyin trước vì đó là cách để đọc đúng mọi từ mới. Khi đọc được pinyin thì học chữ Hán song song, đừng để quá lâu mới học chữ, vì đề HSK từ cấp 3 không còn in pinyin.
Gõ chữ ü trên bàn phím thế nào?
Bộ gõ pinyin tiếng Trung dùng phím v thay cho ü, ví dụ gõ «nv» ra 女 (nǚ), gõ «lv» ra 绿 (lǜ). Sau j q x y thì bạn gõ u như thường, ví dụ «qu» ra 去.